Boekenbeurs - Wereldhaven voor boeken

Rector Herman Van Goethem: “Kijk eens hoe de roem voorbij gaat”

Voor Herman Van Goethem, rector van de Universiteit Antwerpen, is het de vierde Boekenbeurs als auteur. Wij spraken met hem over de vergankelijkheid van de schrijversroem en het belang van wetenschap op de Boekenbeurs.

Herman signeerde voor het eerst op de Boekenbeurs in 1994, toen hij samen met Jan Velaers Leopold III (Lannoo) voorstelde. Dit jaar is hij aanwezig op zijn vierde editie als auteur, met zijn boek 1942 (Uitgeverij Polis) over ‘het jaar van de stilte’ in Antwerpen: een beklemmende kroniek van het dagelijkse leven in de havenstad. We vroegen hem om zijn verschillende deelnames aan de Boekenbeurs eens met elkaar te vergelijken.

“Het verschil tussen deze deelname en 1994 is erg groot,” vertelt Herman. “Het was toen erg opwindend, moeilijk te beschrijven. Er was ook erg veel persaandacht. Lang voordien verscheen mijn eerste artikel in een krant; die ochtend stond ik bij de eersten in de krantenwinkel om die editie te kopen, in vijf exemplaren! De publicatie van dat boek en de bijhorende deelname aan de Boekenbeurs was hetzelfde, maar nog uitvergroot. Die eerste opwinding is best wel mooi, maar nadien is dat wel wat voorbij. Alles went. Ondertussen is het dus mijn vierde editie en zijn we 18 jaar verder: het sprookjesachtige is er wat af. Dat neemt natuurlijk niet weg dat ik nog steeds met veel plezier naar de Boekenbeurs kom. Ik zie mezelf niet enkel als wetenschapper en historicus maar ook als verhalenverteller, en waar kan dat beter dan hier?”

Met 1942 komt Herman naar de beurs in een segment dat momenteel een grote opgang kent: met onder meer De Bourgondiërs (De Bezige Bij) van Bart Van Loo was 2019 een succesvol jaar voor historische non-fictie. Verwacht hij veel bezoekers? “Dat valt nooit te voorspellen,” zegt Herman.

“Ik herinner me nog bij onze voorstelling van Leopold III, toen zaten Jan Velaers en ik naast een gewezen premier van België. Aan onze signeertafel stond een lange rij aan te schuiven, terwijl onze buurman wat vergeten werd. We konden er samen gelukkig wel om lachen: ‘kijk eens hoe de roem voorbij gaat’, zei de minister. Het geheugen van het publiek is soms erg kort.”

In dat opzicht heeft Herman veel respect voor wat auteurs als Pieter Serrien verwezenlijken. Pieter heeft al verscheidene boeken achter zijn naam staan waarin overlevers van de Tweede Wereldoorlog hun verhaal doen als echte ooggetuigen. “Een boek dat gebaseerd is op de herinnering van iemand die na 70 jaar eindelijk spreekt, heeft in principe weinig historische waarde,” vertelt Herman. “Het is simpelweg zo lang geleden dat ze die feiten meemaakten.”

“Een feit als het bombardement op Mortsel, of het leven in een concentratiekamp, haalt die stelling evenwel onderuit. Die gebeurtenissen staan zodanig in het geheugen gegrift, dat ze net een grote historische waarde dragen. En dat is sterk aan het werk van iemand als Pieter: hij houdt de gebeurtenissen levend, mét een emotionele beleving van en voor zowel lezer als verteller..”

Beide Wereldoorlogen liggen ondertussen steeds verder in het verleden. Worden historische boeken dan nog belangrijker om de gebeurtenissen te duiden? “Zeker. Bij mijn studenten zie ik de invloed van de wereldoorlogen steeds meer afnemen. Meer en meer zie ik hoe ze beide gebeurtenissen door elkaar halen. Degelijke boeken hebben dan de rol om het belang van onze geschiedenis te duiden.”

Herman Van Goethem signeert nog op zaterdag 9 november (11u-12u30) en op zondag 10 november (11u-12u), op stand 115 bij Pelckmans Uitgevers.