Boekenbeurs - Wereldhaven voor boeken

Dominique Biebau: “Soms is het idee voor een boek beter dan de uitwerking ervan; ‘don’t meet your heroes’”

Voor Dominique Biebau is het dit jaar zijn derde Boekenbeurs als signerend schrijver. Op de eerste dag van de beurs won hij al de Hercule Poirotprijs. Wij vroegen hem hoe de overstap van bewonderend bezoeker naar fanatiek deelnemer verliep, en nog veel meer.

Met Trage wegen debuteerde Dominique in 2013 bij Uitgeverij Vrijdag. Sindsdien verschenen daar eveneens Ijslands Gambiet (2015) en Russisch voor beginners (2019). Met dat laatste boek komt hij voor de derde keer als signerend auteur naar de Boekenbeurs. De weg naar die beurs liep evenwel over – durven we het zeggen? – trage wegen.

Dominique: “Mijn eerste boek verscheen via het ondertussen ter zielen gegane ‘Tenpages’, een Nederlands initiatief waar tien pagina’s van een boek online worden geplaatst en lezers vervolgens die boeken kunnen sponsoren. Een vroege vorm van uitgeven in eigen beheer via crowdfunding. Een hele uitdaging aangezien ik als kleine, volkse Vlaming een publiek van Amsterdammers moest overtuigen – als Belg kon je namelijk geen ‘aandelen’ kopen. En laat Nederlanders nu net heel mondig en kritisch zijn. In mijn geval bleek dat volkse karakter gelukkig een troef; eentje die ik graag uitspeelde.”

Het cliché gaat dat Vlaamse auteurs hun manuscript best insteken op de Nederlandse markt. Zo hebben ze een grotere kans om onze noorderburen te bereiken. “In Nederland hielden ze van mijn Vlaamse achtergrond, maar als puntje bij paaltje komt, zijn ze toch behoorlijk conservatief in hun taalgebruik. Ook in mijn laatste nieuwe roman (Russisch voor beginners) kon ik dat voelen. Zo dronken mijn personages nooit pintjes, maar wel pilsjes.”

Via Tenpages kwam Dominique vervolgens terecht bij Uitgeverij Vrijdag. “Als je doel bereikt was, mocht je een ‘shortlist’ invullen van uitgeverijen die jouw voorkeur kregen. Vrijdag stond daarop met stip genoteerd.” Via zijn uitgeverij maakte hij dat jaar deel uit van de equipe die aanwezig was op de Boekenbeurs. Een ervaring die smaakte naar meer? “Zeker en vast. Al betekent één uitgegeven boek niet dat ook je volgende werken je zomaar naar de beurs katapulteren.”

“Via crowdfunding kan je bij wijze van spreken publiceren wat je wil, maar bij een uitgever ligt de beslissing niet bij jou,” zegt Dominique. “Voor mijn tweede manuscript had ik nog geluk: mijn uitgever, Ronald Grossey, vond het een sterk concept en was bereid om er mee een mooie uitgave van te maken. Niet evident: het bevatte een gesloten katern die de oplossing van het boek verborg. Bovendien was het meer een vormexperiment waarbij de personages ondergeschikt waren aan de structuur.”

“Mijn derde manuscript werd echter al snel afgewezen. Onterecht vond ik zelf eerst. Na enkele maanden kwam ik wel tot het inzicht dat Ronald mij een plezier had gedaan: het verhaal, de uitwerking… Het bleek toch allemaal zo sterk niet als ik me eerst had ingebeeld. Het spanningsveld tussen een uitgever en een crowdfundingsplatform werd zo mooi geïllustreerd: allebei hebben ze hun grote voor- en nadelen. Ikzelf ben vandaag een grote aanhanger van de uitgeverskant. Je krijgt simpelweg toegang tot zo’n grote rijkdom aan ervaring en advies. Bovendien moet ik als leerkracht Nederlands geen schrik meer hebben van mijn grootste nachtmerrie: een -dt-fout in een uitgegeven boek…”

Zijn volgende manuscript werd wél opgepikt en vormt voor Dominique zijn ‘raison d’être’ op de Boekenbeurs 2019. Voor vele beginnende auteurs is de beurs een bekroning van hun werk. Opgelijnd naast enkele van de grootste schrijvers van ons taalgebied geeft het te kennen dat ze hun doel hebben bereikt. “Maar in werkelijkheid is dat heel erg confronterend,” zegt Dominique. “Als debutant verkoop je bijzonder weinig. Soms komt een kennis of een oud-leerling langs; soms neemt iemand je boek vast, bladert er even in, legt het dan weer terug en wandelt verder. Het duurt niet lang of je wilt hen vastnemen, door elkaar schudden en vragen ‘wat scheelt eraan?’”

“Tegelijk is het toch een mooie ervaring om met andere schrijvers te praten. Zo zat ik ooit eens naast Bavo Claes – die man heeft nog niets van zijn charme verloren – en ik moest de hele tijd de neiging onderdrukken om hem te vragen nog eens iets te vertellen. Hij praat de hele tijd alsof hij het nieuws voorleest: prachtige uitspraak en mooie mens.”

Is het voor een debuterend auteur dan wel een gezond doel om op de Boekenbeurs te mikken? Dominique: “Zeker wel. Het is een mooie ervaring. Als debutant kan het demotiverend zijn om te zien hoeveel er aanwezig is op de beurs, maar als lezer is het zalig om te verdrinken in de rijkdom van wat er allemaal gebeurt op boekenvlak. Het is een pretpark voor boeken en werkt voor mij bijna therapeutisch: hoeveel je ook leest, er blijven altijd boeken over om te ontdekken. Daar als auteur deel van mogen uitmaken, is een mooi en terecht doel.”

Een debutant rekent er best niet op meteen lichaamsdelen te mogen signeren? Dominique (lacht): “Mij is het alleszins nog niet overkomen. Ook op vlak van opdrachten die ik schrijf voor fans bleef het tot dusver steeds beschaafd. Wel had ik voor het signeren van Ijslands Gambiet een zinnetje geleerd in het Russich. Iets als ‘de kat zit op de stoel’, maar gekker werd het nog niet.”

“Voor mij is het vooral belangrijk dat ik voor ik signeer een kort gesprekje kan hebben met de persoon aan de andere kant van de tafel. Vooralsnog zijn de filerijen kort genoeg om dat mogelijk te maken,” lacht Dominique. “Maar opdrachten schrijven zijn sowieso niet mijn favoriete bezigheid. Niet omdat ik de mensen niet wil ontmoeten, maar omdat ik een beetje medelijden met hen heb als ze mijn onleesbare handschrift moeten ontcijferen. Ik heb geleerd dat het na dertig stuks signeren al helemaal dramatisch wordt.”

Terwijl Dominique timmert aan de weg naar de top, blijft hij eveneens een fervent lezer. Wie zou hij graag ontmoeten op de Boekenbeurs 2019? Dominique: “Ik heb het voornamelijk voor dode auteurs vrees ik, en die ontmoet je toch liever niet buiten een horrorfilm. Daarnaast kijk ik wel erg uit naar de komst van Bill Bryson, al ben ik er nog niet uit of ik hem zou willen ontmoeten. Ze zeggen ‘never meet your heroes’ en daar hebben ze vaak gelijk in.”

“Met boeken telt dat idee overigens ook, denk ik. Soms is het idee van een boek beter dan de uiteindelijke uitwerking. Door Ulysses van James Joyce ben ik bijvoorbeeld nooit door geraakt. Brave New World heeft een geweldige premisse, maar het boek wist me nooit echt te boeien. Ook hier kan het dus gevaarlijk zijn om je (literaire) helden te ontmoeten,” stelt Dominique.

Ten slotte vroegen we Dominique hoe zijn ‘Boekenbeurs van de Toekomst’ er zou uitzien. Dominique: “Een beurs van 52 weken? Ik hou van de Boekenbeurs als een oase van onthaasting, een leesoase. Het feit dat de beurs na 83 edities nog steeds bestaat, toont aan dat het een goed idee is en dat er nood aan is. Met al het ‘fake news’ van vandaag hebben we het boek als standvastig medium meer dan ooit nodig.”

Dominique, winnaar van de Hercule Poirotprijs 2019, signeert op zaterdag 2 november van 13u tot 15u op de stand van Uitgeverij Vrijdag, hal 1.